މެދުއިރުމަތީގައި މިހާރު ހިނގަމުންދާ ހަނގުރާމައަށް މަހެއްހާ ދުވަސް ވެފައިވާއިރު، އެމެރިކާއާއި އީރާނާ ދެމެދު ބަދަލުކުރެވެމުންދާ ބަހުގެ ހަމަލާތައް ވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް އިތުރުވެފައެވެ. އެމެރިކާގެ ރައީސް ޑޮނަލްޑް ޓްރަމްޕް އޯވަލް އޮފީހުގައި އިންނަވައިގެން، ހަނގުރާމަ ނިމުމަކަށް ގެނައުމަށް އީރާނުން "ވަރަށް ބޮޑަށް ބޭނުންވެފައިވާ" ކަމަށް ވިދާޅުވިތާ 24 ގަޑިއިރު ނުވަނީސް، އީރާނުގެ އަސްކަރިއްޔާއިން ވަނީ އެކަމަށް ވަރަށް ބޮޑަށް މަލާމާތް ކޮށްފައެވެ.
ދެ ގައުމުގެ ދެމެދުގައި ސުލްހައިގެ މަޝްވަރާތަކެއް ކުރިއަށްދާކަމަށް އެމެރިކާއިން ދައުވާކުރި ނަމަވެސް، އީރާނުން ވަނީ އެއީ ކަނޑައެޅިގެން ދޮގެއްކަމަށް ބުނެފައެވެ. މި ފުށުއަރާ ދެ ބަޔާނުގެ ސަބަބުން، ހަގީގަތުގައިވެސް ސިއްރު މަޝްވަރާތަކެއް ކުރިއަށްދޭތޯ ނުވަތަ މިއީ ހަމައެކަނި ސިޔާސީ މަންފާއަކަށް ދެ ފަރާތުން ކުޅޭ ކުޅިގަނޑެއްތޯ ވަނީ ސުވާލު އުފެދިފައެވެ.
މިއަދާ ހަމައަށް އައިއިރު، މުޅި ދުނިޔޭގެ އިގުތިސާދަށް މި ހަނގުރާމައިގެ ނޭދެވޭ އަސަރު ފޯރަމުންދެއެވެ. ދެ ގައުމުގެ ލީޑަރުންގެ ވާހަކަތަކުން ފެންނަނީ މުޅިން ތަފާތު ދެ މަންޒަރެކެވެ. އެއްކޮޅުން އެމެރިކާއިން ކާމިޔާބީގެ ވާހަކަ ދައްކާއިރު، އަނެއްކޮޅުން އީރާނުން ދައްކަނީ އަމާންނުދޭނެ ކަމުގެ ވާހަކައެވެ.
އީރާނުގެ ރައްދު އަދި ޓްރަމްޕުގެ ދައުވާ
އީރާނުގެ އަސްކަރިއްޔާގެ ޚާތަމް އަލް-އަންބިޔާ ސެންޓްރަލް ހެޑްކުއޯޓާޒްގެ ތަރުޖަމާނު ލެފްޓިނެންޓް ކާނަލް އިބްރާހީމް ޒުލްފަޤާރީ އެ ގައުމުގެ ދައުލަތުގެ ޓީވީ މެދުވެރިކޮށް ދެއްވި ބަޔާނެއްގައި ވިދާޅުވީ، އެމެރިކާއިން މަޝްވަރާކުރަމުންދަނީ އެ ގައުމުގެ އަމިއްލަ ނަފުސާ ކަމަށެވެ.
"ތި މީހުންގެ އެތެރޭގެ ކޯޅުންތައް ގޮސް ގުޅިފައިވަނީ އަމިއްލަ ނަފުސާ މަޝްވަރާކުރާ ހިސާބަށް ހެއްޔެވެ؟" ޒުލްފަޤާރީ ސުވާލުކުރެއްވިއެވެ.
އެމެރިކާގެ ރައީސް ޑޮނަލްޑް ޓްރަމްޕް -- ފޮޓޯ: އޭއެފްޕީ
އޭނާ އިތުރަށް ވިދާޅުވީ އެމެރިކާއިން ދައްކަމުންދިޔަ ސްޓްރެޓީޖިކް ބާރުވެރިކަން މިހާރު ސްޓްރެޓީޖިކް ނާކާމިޔާބީއަކަށް ބަދަލުވެފައިވާ ކަމަށާއި، އެމެރިކާ ފަދަ ބަޔަކާ އީރާނާ ދުވަހަކުވެސް އެއްގަލަކަށް ނާރާނެ ކަމަށެވެ.
ޒުލްފަޤާރީ ފާހަގަކުރެއްވި ގޮތުގައި، ސަރަހައްދީ ހަމަޖެހުން ކަށަވަރުކޮށްދެނީ އީރާނުގެ އަސްކަރިއްޔާއިން ކަމަށް އެމެރިކާއިން ގަބޫލުނުކުރާހާ ހިނދަކު، ހަނގުރާމައިގެ ކުރިން އޮތް ހާލަތަށް ތެލުގެ އަގުތައް އަނބުރާ ނާންނާނެއެވެ.
މި ހޫނު ރައްދު އައިސްފައިވަނީ، އެމެރިކާގެ ރައީސް ޑޮނަލްޑް ޓްރަމްޕް ދެއްކެވި ވާހަކަފުޅަކާ ގުޅިގެންނެވެ. ޓްރަމްޕް ވިދާޅުވެފައިވަނީ އެމެރިކާއާއި އީރާނާ ދެމެދު ވަރަށް ކާމިޔާބު މަޝްވަރާތަކެއް ކުރިއަށްދާ ކަމަށާއި، ގިނަ ކަންތައްތަކަކަށް ދެބަސްވުންތައް ނެތި އެއްބަސްވެވިފައިވާ ކަމަށެވެ. އަދި ހުރްމޫޒް ކަނޑުއޮޅި ހުޅުވާލުމަށް އީރާނަށް ދީފައިވާ 48 ގަޑިއިރުގެ މުހުލަތު، މި މަޝްވަރާތަކަށް ޖާގަ ދިނުމުގެ ގޮތުން އިތުރު ފަސް ދުވަހަށް އިތުރު ކޮށްފައިވާކަމަށް ވެސް ޓްރަމްޕް ވިދާޅުވިއެވެ.
ޓްރަމްޕް ވަނީ އީރާނުން އެމެރިކާއަށް ތެލާއި ގޭހާ ގުޅުންހުރި "ވަރަށް ބޮޑު ހަދިޔާއެއް" ދީފައިވާކަމަށްވެސް ދައުވާކުރައްވާފައެވެ.
ނަމަވެސް އީރާނުގެ ގާނޫނުހަދާ މަޖިލީހުގެ ރައީސް މުޙައްމަދު ބާޤިރު ޤާލިބާފް ވަނީ މިއީ ތެލުގެ ބާޒާރަށް ނުފޫޒު ފޯރުވުމަށް އެމެރިކާއިން ފަތުރަމުންދާ "ދޮގު ޚަބަރު" ތަކެއް ކަމަށް ސިފަކުރައްވާފައެވެ. އަދި އީރާނުގެ ޚާރިޖީ ވުޒާރާއިންވެސް ވަނީ އެއްވެސް މަޝްވަރާއެއް ނުކުރާކަން ކަށަވަރުކޮށްދީފައެވެ.
ހަނގުރާމައިގެ މިހާރުގެ ހާލަތާއި ޑިޕްލޮމެޓިކް މަސައްކަތްތައް
މި މަހުގެ ފަހުކޮޅާ ހަމައަށް އައިއިރު، އެމެރިކާއާއި އިސްރާއީލުން ގުޅިގެން އީރާނަށް ދެމުންދާ ހަމަލާތަކަށް ވަނީ ހަތަރު ހަފުތާވެފައެވެ. އެމެރިކާގެ "އޮޕަރޭޝަން އެޕިކް ފިއުރީ" ގެ ދަށުން އީރާނުގެ އަސްކަރީ ލީޑަރުންނާއި، މިސައިލް ލޯންޗަރުތަކާއި، ހަތިޔާރު އުފައްދާ ކާރުޚާނާތަކަށް ވަނީ ވަރުގަދަ ހަމަލާތަކެއް ދީފައެވެ.
މި ހަނގުރާމަ ހުއްޓުވުމަށްޓަކައި ޕާކިސްތާނާއި، މިސްރު އަދި ތުރުކީ ފަދަ ގައުމުތަކުން ދަނީ މެދުވެރިއެއްގެ ބައި އަދާކުރަމުންނެވެ. ރޮއިޓާސްއިން ރިޕޯޓުކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، އެމެރިކާއިން ވަނީ 15 ނުކުތާގެ މައްޗަށް އެކުލެވޭ ހަމަލާބަދަލުކުރުން ހުއްޓާލުމުގެ ޕްލޭނެއް އެކުލަވާލައި، ޕާކިސްތާނު މެދުވެރިކޮށް އީރާނަށް ހުށަހަޅާފައެވެ. މި ޕްލޭންގައި އީރާނުން ޔުރޭނިއަމް ފައްކާކުރުން ހުއްޓާލުމާއި، މިހާރު ފައްކާކޮށްފައިވާ ޔުރޭނިއަމް އެމެރިކާއިން ގެންދިޔުން ހިމެނެއެވެ.
ޓްރަމްޕް ވިދާޅުވި ގޮތުގައި މި މަޝްވަރާތަކުގައި އެމެރިކާގެ ފަރާތުން އިސްކޮށް ހަރަކާތްތެރިވަނީ އޭނާގެ ދަނބިދަރިކަލުން ޖެރެޑް ކުޝްނާ އާއި، ޚާއްސަ މަންދޫބު ސްޓީވް ވިޓްކޮފް އަދި ނައިބު ރައީސް ޖޭ.ޑީ ވެންސް އެވެ. އަދި ސެކްރެޓަރީ އޮފް ސްޓޭޓް މާކޯ ރޫބިއޯ ވެސް މިކަމުގައި ބައިވެރިވެވަޑައިގަންނަވައެވެ.
ދެ ގައުމުގެ ލީޑަރުން އާންމުކޮށް ދައްކަވަމުންދާ ވާހަކަފުޅުތަކުގެ ފަހަތުގައި ވަނީ އެތެރޭގެ ސިޔާސީ މަގުސަދުތަކެކެވެ. އެމެރިކާގެ ރައީސް ޑޮނަލްޑް ޓްރަމްޕް ބޭނުންފުޅުވަނީ މި ހަނގުރާމައިން އެމެރިކާ މޮޅުވެއްޖެކަން އިއުލާނުކުރެއްވުމަށެވެ. "އަޅުގަނޑުމެން މި ހަނގުރާމަ ކާމިޔާބުކޮށްފިން،" ޓްރަމްޕް ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ.
ހަނގުރާމައިގެ ސަބަބުން ދުނިޔޭގެ ބާޒާރުގައި ތެލުގެ އަގު އުފުލި، އެމެރިކާގެ އިގުތިސާދަށް އޭގެ ނޭދެވޭ އަސަރު ކުރަމުންދާތީ، އަވަސް ހައްލެއް ހޯދުމަކީ ޓްރަމްޕަށް ސިޔާސީ ގޮތުން މުހިންމު ކަމެކެވެ. އީރާނުން އެއްބަސްވުމަކަށް އަންނަން ބޭނުންވާކަމަށް ވިދާޅުވެ، ޓްރަމްޕް މަސައްކަތްކުރައްވަނީ ބާޒާރުތަކަށް ހަމަޖެހުން ގެނައުމަށެވެ. އޭނާގެ މި ވާހަކަފުޅުތަކާއެކު ބްރެންޓް ކްރޫޑް އޮއިލްގެ އަގު ވަނީ ގާތްގަނޑަކަށް ހަ އިންސައްތަ ދަށަށް ގޮސް، ފީފާއަކަށް 100 ޑޮލަރަށްވުރެ ދަށަށް ވެއްޓިފައެވެ. ނަމަވެސް އެމެރިކާގެ ދިފާއީ ވަޒީރު ޕީޓް ހެގްސެތް ފަދަ ބޭފުޅުން ބޭނުންފުޅުވަނީ އެއްބަސްވުމަކަށް އައުމުގެ ބަދަލުގައި އަސްކަރީ ގޮތުން އީރާން ބަލިކުރުމަށެވެ.
އަނެއްކޮޅުން، އީރާނުގެ ސަރުކާރަށްވެސް ވަނީ އެތެރޭގެ ބޮޑެތި ފިއްތުންތަކަކާ ކުރިމަތިވެފައެވެ. އެމެރިކާގެ ވަރުގަދަ ހަމަލާތަކުގެ ދަށުގައި އޮވެ، މަޝްވަރާގެ މޭޒުދޮށަށް ދިޔުމަކީ އީރާނުގެ ރައްޔިތުންނާއި އެ ގައުމަށް ތާއީދުކުރާ ހަތިޔާރުއެޅި ޖަމާއަތްތަކުގެ ކުރިމަތީގައި ބަލިގަބޫލުކުރުން ފަދަ ކަމެކެވެ. އެހެންކަމުން، ލެފްޓިނެންޓް ކާނަލް ޒުލްފަޤާރީ ފަދަ އަސްކަރީ ލީޑަރުން މެދުވެރިކޮށް އެމެރިކާއަށް ޖޯކް ޖެހުމަކީ، އީރާނުގެ ބާރުވެރިކަން އަދިވެސް އެބައޮތްކަން ދެއްކުމަށް ކުރާ މަސައްކަތެކެވެ. އީރާނުން ބޭނުންވަނީ އެއްބަސްވުމަކަށް އައި ނަމަވެސް، އެކަން ކުރާނީ އެމެރިކާގެ ޕްރެޝަރުގެ ދަށުން ނޫންކަން ސާބިތުކޮށްދިނުމަށެވެ.
މި ހޫނު ބަހުގެ ހަމަލާތަކުގެ ތެރެއިންވެސް، ހަނގުރާމައިގެ ހުޅުގަނޑު ކުޑަކޮށް މަޑުޖެހުމަކަށް އައުމުގެ ކޮންމެވެސް ވަރެއްގެ އުންމީދެއް އެބައޮތެވެ. ޓްރަމްޕް ދެއްވާފައިވާ ފަސް ދުވަހުގެ މުހުލަތަކީ، ސިއްރު ޑިޕްލޮމެޓިކް މަސައްކަތްތަކަށް ލިބުނު އަގުހުރި ވަގުތުކޮޅެކެވެ. އީރާނުން ވަނީ ހުރްމޫޒް ކަނޑުއޮޅިން "އަދާވާތްތެރި ނޫން" ތެޔޮ އުފުލާ ބޯޓުފަހަރަށް ދަތުރުކުރެވޭނެކަން އިއުލާނުކޮށްފައެވެ. މިއީ މަސްރަހު ފިނިކުރުމަށް އެޅުނު ފިޔަވަޅެއް ކަމަށް ބެލެވެއެވެ.
ނަމަވެސް، މި މުހުލަތު ހަމަވާއިރު ދެ ފަރާތަށް އެއްބަސްވުމަކާ ހަމައަށް ނާދެވިއްޖެނަމަ، އެމެރިކާއިން އީރާނުގެ ކަރަންޓު އުފައްދާ މަރުކަޒުތަކާއި ތެލުގެ ވަސީލަތްތަކަށް ހަމަލާދިނުމަކީ ވަރަށް ގާތް ކަމެކެވެ. އެފަދަ ހާލަތެއްގައި އީރާނުން ހުރްމޫޒް ކަނޑުއޮޅީގައި މައިން ހަރުކޮށް، ދުނިޔޭގެ ތެލުގެ ވިޔަފާރިއަށް ހުރަސްއެޅުމަކީ މުޅި ސަރަހައްދުގެ ހަމަޖެހުން ގެއްލި، ބައިނަލްއަގުވާމީ އިގުތިސާދަށް އިއާދަނުކުރެވޭވަރުގެ ގެއްލުންތަކެއް ލިބިގެންދާނެ ކަމެކެވެ.
އީރާނުގެ އަސްކަރިއްޔާއިން އެމެރިކާއަށް ޖޯކްޖެހި ނަމަވެސް، ޕާކިސްތާނާއި އޮމާން ފަދަ ގައުމުތައް މެދުވެރިކޮށް ކުރިއަށްދާ ސިއްރު މަޝްވަރާތަކުން ނުކުންނަ ނަތީޖާއަކުން މެނުވީ، މި ހަނގުރާމައިގެ މިސްރާބު ސާފުވެގެން ނުދާނެއެވެ. ކުރިއަށް އޮތް މަދު ދުވަސްކޮޅުގެ ތެރޭގައި އެމެރިކާއިން އީރާނުގެ އިންފްރާސްޓްރަކްޗަރަށް ހަމަލާދޭނެތޯ ނުވަތަ ސުލްހައިގެ އެއްބަސްވުމެއް އިއުލާނުކުރާނެތޯ ކަނޑައެޅިގެންދާނެއެވެ.